IEnumerable, IQueryable ve List arasındaki farklar

✅ 1. IEnumerable Nedir?

• Namespace: System.Collections veya System.Collections.Generic
• Veri Kaynağı: Bellekte olabilir, veritabanı da olabilir.
• Çalışma Şekli: Veriyi satır satır (tek tek) belleğe çeker.
• Sorgu Tipi: Deferred Execution (ertelenmiş), ama sorgunun geri kalan kısmı bellekte işlenir.
• Filtreleme Nerede Yapılır? Bellekte (In-Memory)
• Kullanım Yeri: LINQ to Objects, basit liste işlemleri.

IEnumerable<Person> people = db.People.ToList(); // Liste çekildi
var result = people.Where(p => p.Age > 20);       // Filtreleme bellekte yapılır

✔ Artıları:

• Tüm koleksiyon tiplerinde çalışır.
• Hafif ve basit.

✖ Eksileri:

• Veritabanına sorgu göndermez.
• Filtreleme bellekte yapılacağı için performans kaybı olabilir.

✅ 2. IQueryable Nedir?

• Namespace: System.Linq
• Veri Kaynağı: Genelde veritabanı (Entity Framework, LINQ to SQL, MongoDb vs).
• Çalışma Şekli: Sorgu SQL'e dönüştürülüp veritabanında çalıştırılır.
• Filtreleme Nerede Yapılır? Veritabanında
• Çalıştırma Zamanı: Gerçek veri çekme, döngüye girildiğinde veya .ToList(), .First(), .Count() çağrıldığında.

IQueryable<Person> people = db.People;
var result = people.Where(p => p.Age > 20); // SQL sorgusuna çevrilir

✔ Artıları:

• Filtre/veri işlemleri veritabanında yapılır → Daha az veri belleğe çekilir.
• Büyük verilerde yüksek performans sağlar.

✖ Eksileri:

• Sadece sorgulanabilir veri kaynaklarında çalışır.
• Karmaşık yapısı nedeniyle hata ayıklaması IEnumerable kadar kolay değildir.

✅ 3. List Nedir?

• Namespace: System.Collections.Generic
• Tür: Somut (concrete) bir koleksiyondur.
• Veri Nerede? Tamamı RAM (bellek) üzerindedir.
• Yazılabilir mi? Evet (Add, Remove gibi yöntemlerle değiştirilebilir).

List<Person> people = db.People.ToList(); // Tüm veriler belleğe çekildi
people.Add(new Person { Name = "Ali" });

✔ Artıları:

• Veri tamamen bellekte → hızlı erişim.
• Değiştirilebilir (mutable).

✖ Eksileri:

• Büyük veri kümelerinde belleği çok tüketir.
• Veritabanıyla direkt bağlantısı yoktur.

🎯 Karşılaştırma Tablosu

🧠 Bir cümleyle özetlersen:

• IEnumerable: Veriyi belleğe çek ve orada işle.
• IQueryable: Veriyi veritabanında işle ve sadece gerekli kısmı belleğe getir.
• List: Veriyi tamamen belleğe al, üzerinde serbestçe değişiklik yap.

✅ Lazy Execution (Ertelenmiş Çalıştırma) Nedir?

Lazy Execution, bir sorgunun tanımlandığı anda değil, ona gerçekte ihtiyaç duyulduğu anda çalıştırılmasıdır.

📌 Yani:

• Kodda .Where(), .Select() gibi sorgular yazarsın ama henüz veritabanına gitmez veya bellekte çalışmaz.
• Ancak .ToList(), .First(), .Count(), foreach gibi işlemler yapıldığında sorgu o anda çalıştırılır.

🔍 Örneğin:

var people = db.People.Where(p => p.Age > 20); // Daha sorgu yapılmadı! (Lazy)
var list = people.ToList();                   // İşte şimdi SQL sorgusu gönderilir!

İlk satırda sadece sorguyu tanımladın.
İkinci satırda sorguyu “çalıştırdın” ve veriler çekildi.

✅ Lazy Execution'ın Avantajları:

❗ Lazy Execution’ın Devreye Girmesi:

Aşağıdaki işlemler yapıldığında sorgu artık çalışır (yani veri çekilir / SQL gönderilir):

✅ "Sorguyu tetikleyen" işlemler:

⚡ Eager Execution (Hemen Çalıştırma) Ne?

Lazy’in tam tersidir.

• Sorguyu yazdığın anda çalışır.
• Örneğin List oluştururken:

var people = db.People.ToList(); // Sorgu hemen çalışır, veri çekilir
var result = people.Where(p => p.Age > 20); // Artık bellekte filtreleme

🎯 Kısa Özet: